FOLKLOR

 

Genel olarak folklorun tanımı bir bölgedeki kültür ürünlerinin tümüdür. Folklor, toplumun sosyo-ekonomik dinamiklerini ortaya çıkartmakta, milletin kültür birliğini sağlamaktadır. Folklorun temel özelliklerinden biri de yerelliktir. Gelenekler ilişkiler gibi yerel özellikler taşıyan günlük yaşam zamanla çeşitli etkenlere bağlı olarak genel yaşam içinde görülür. Bireysel yaşantının toplumsallaşmış örnekleri olan halk kültürü ürünleri çeşitli düzeylerde iletişim sağlama işlevini de yerine getirir. Milletleri diğer kültürlerden ayıran kültürel özelliklerin esası halk kültürüdür.

İyiliğin ve kötülüğün tanımı konusu tüm dünya halkları için en eski,kalıcı ve çok önemli bir konudur. Gürcü folklor sanatı da hep bu konuya değinip bu sanatı çözmeye çalışmaktadır. Gürcü folkloründe iyilik; insanın en önemli özelliği olarak ve hatta insan olabilmek için şart olarak bile sayılmaktadır, başka manevi değerler ise ancak iyiliğin temeline oturtturulabilir.Bu yüksek ahlaki değerleri taşıyan gürcü folklorü sanki insanlık bekçiliği yapmıştır,burdan Gürcü insanının çıkarsız kişiliğini ve çıkarsız iyiliğe karşı eğilimini görebiliriz,  bu ise mutluluğun temelidir.

Gürcice konuşan alfabe için  buraya tıkla (molaparke anbani)

 

Ara Türkçe Gürcüce Sözlük

Gürcü Alfabesi :
        İS 3. yüzyılda Gürcüce için geliştirilen yazı sistemi. Günümüzde Gürcüce’nin yanı sıra Lazca, Megrelce ve Svancanında yazımında kullanılır. Gürcü alfabesi, Gürcü Kralı Parnavaz tarafından 3. yüzyılda geliştirildi. Bu yazı sistemini, 5. yüzyılda Ermeni alfabesini de geliştirmiş olan Aziz Mesrop Maştotz’un bulduğu da söylenir. Eskiden Gürcüce iki ayrı alfabe ile yazılıyordu. Altısı ünlü 38 harften oluşan Hutsuri yazısı, kısa bir süre yalnızca dinsel metinlerde kullanılan Mhedruli ise altısı ünlü 40
harften oluşuyordu. Bu köşeli yazı sistemi, bu günkü yuvarlak biçimli Gürcü alfabesinin temelini oluşturmuştur. Gerçekte Hutsuri ve Mhedruli yazı sistemleri hakkında çok az şey bilinmektedir.          

        En çok kabul gören kuruma göre, Gürcü alfabesi Arami alfabesinden geliştirilmiştir. Bununla
birlikte Eski Yunan alfabesinin de izlerini taşımaktadır. Bu günkü Gürcü alfabesi beşi ünlü, 28’i
 ünsüz 33 harften oluşur. Büyük harf bulunmayan ve soldan sağa doğru yazılan alfabede her harf bir sesbirimi karşılar.        Kaynak :Anabritannica

 

orta

GELENEKSEL GÜRCÜ YEMEKLERİ

Çadi

 Malzemesi:
• 4 su bardağı mısır unu
• 1 çorba kaşığı tuz
• 4,5 su bardağı kaynar su

Yapılışı:
Tuz ve orta kararda kaynar su eklenen mısır unu, kaşıkla iyice yoğrulur.
Kaynar su, çadiye hem lezzet hem de kıvam verir.
Yoğrulan hamur, az miktarda sıvı yağlı tavaya düzgün bir şekilde yerleştirilir ve altlı, üstlü olarak kızarana kadar pişirilir.
Çadi’nin fırında pişirilmesi durumunda sıcaklık 200 dereceye ayarlanır.
Yüksek sıcaklıktaki fırında pişirilecek çadi daha lezzetli olur.

   
Gürcü Sarması

Malzemesi:

• 1 – 2 demet karalahana
• 1 – 2 kg haşlanmış patates
• 1 demet maydanoz
• 3 – 4 adet taze soğan
• 2 adet sivri biber
• Yarım su bardağı ceviz içi
• 1 su bardağı bulgur
• Kırmızı pul biber
• Kara biber
• 2 çorba kaşığı domates salçası
• Tereyağı ve tuz

Yapılışı: Kaynar suya atılan kara lahanalar az haşlanır. Patatesler de haşlanıp soyulur ve püre haline getirilir. Tereyağı veya arzuya göre zeytinyağına ince doğradığınız maydanoz, taze soğan, ve bulgur az kavrulup ateşten alınır. Pişirdiğimiz bu harç püreye eklenip, iyice yoğrulur. Bu harca kırmızı pul biber, kara biber ve tuz da eklenir. Ayrıca ceviz içi, biber, bir diş sarımsak da havanda iyice dövülür. Bu harç da püreye eklenir ve tekrar yoğrulur. Püre tamamlandıktan sonra lahanalar tek tek sarma şeklinde sarılır. Sarmalar, öncelikle dibine sapları olmak üzere tencereye üst üste dizilir. Tencerenin üzerine dökmek için ayrı bir tavada bir miktar tereyağı eritilip, salça kavrulur; sonra 1 veya 2 su bardağı ölçüsünde su eklenip biraz kaynatılır. Üzerine son olarak bu karışım dökülen sarmalar, kısık ateşte pişene kadar haşlanır. Arzuya göre sade yada yanında yoğurtla servis yapılır.

   
Haçapuri

Malzemesi:
• 1 Kilogram un
• 1 Küçük paket yaş maya
• Yarım tatlı kaşığı karbonat
• 2 Yumurta • 1/4 Paket tereyağı
• Su
• İç malzemesi olarak kullanılmak üzere; az tuzlu, erimeyen yumuşak köy peyniri ve dış kısmına sürmek için tereyağı.

Yapılışı: Havuz şeklinde açılan unun ortasına maya, yumurta, karbonat, tereyağı ve su koyup, kulak memesi yumuşaklığından daha yumuşak bir hamur elde edilir. Yarım saat dinlendirilerek hamurun mayalanması sağlanmalıdır. Kabaran hamurdan bolca unlanmış bir zemine yumruk büyüklüğünde alınan parçalar kalınca açılır ve ortasına, çatalla ezip elimizle yoğurduğumuz peynir koyulur. Sonra hamur elimizle inceltilir. Peynirin hamurun her tarafına yayılmasına dikkat edilir. Artık hazır olan hamurumuz önceden ısıtılmış sıvı yağlı teflon tavada (veya varsa demir sac da) altlı üstlü pişirilir. Pişirilen haçapurilerin üzerindeki unlar fırçayla temizlendikten sonra, her iki tarafına bolca tereyağı sürülür ve servis yapılır. Tereyağı hem daha lezzetli, hem de daha yumuşak olmasını sağlar.

   

MALAHTO

(Kişniş ve baharatlı taze fasulye): 

Malzemesi:
• 1 veya 1,5 kg boncuk fasulye
• 1 su bardağı ceviz içi
• Yarım demet kindzi (taze kişniş otu)
• Yarım demet şaşprami (taze yada kuru fesleğen)
• 2-3 dal yeşil pırasa yaprağı
• 2-3 dal maydanoz
• 2-3 adet sivri biber
• Yarım bardak süt ve varsa 2 çorba kaşığı süt kreması

Yapılışı: Ayıklanan boncuk fasulyeler tencereye koyulur. Tencereye, fasulyeleri aşmayacak şekilde su eklenir ve fasulyeler haşlanır. Fasulyelerin pişmesine yakın tencereye yarım bardak süt eklenir. Fasulyeler pişerken, tahta geniş bir havana koyulan ceviz, kişniş, fesleğen, pırasa, maydanoz ve sivri biberler hep birlikte iyice dövülür. Bu malzeme harcı ne kadar iyi dövülür ve ince olursa, Malahto o kadar lezzetli olacaktır. Ocaktan alınmaya yakın pişen fasulyeye bu malzeme harcı eklenir ve bir taşım kaynatıldıktan sonra ocaktan alınır. Servise hazır olan Malahto’nun Cadi yani mısır ekmeğiyle yenmesi tavsiye edilir. Bu yemeğin özelliği hem sıcak hem de soğuk olarak yenilebilmesidir.

   

LOBYO PHALA

(Barbunyalı Karalahana)

Malzemesi:

• 2 demet Karalahana
• 1 su bardağı barbunya
• 2 çorba kaşığı mısır unu
• 1,5 çorba kaşığı tereyağı ve süt
Harcı için:
• 1 su bardağı ceviz içi
• 1 diş sarımsak
• Yarım demet kindzi (taze yada kuru kişniş otu)
• 3 adet sivri biber
• 2 yada 3 dal maydanoz
• 2 yada 3 dal şaşprami (taze yada kuru fesleğen)

Yapılışı: Karalahanalar küçük küçük doğranır. Bir tencerede kaynayan suya atılan karalahanalar bir süre haşlanır. Rengi değişen ve yumuşayan karalahanaların ilk suyu, süzülerek dökülür. Üzerine yeniden su eklenen karalahanalar, iyice yumuşayana kadar tekrar haşlanır. Ayrı tencerede, geceden suya bastırılan barbunyalar da haşlanana kadar kaynatılır. Yumuşayan barbunyalara lahanaya eklenir ve haşlanana kadar pişirilir. Lobyo Phala, kaynarken mısır unu da eklenir. Karalahananın harcı, tahta havanda hazırlanır. Ceviz, tuz, sarımsak, kindzi, şaşprami, biber ve maydanoz havanda iyice dövülür. Lobyo Phala piştikten sonra ocaktan alınmaya yakın bu harç eklenir ve fazla kaynatılmadan ocaktan alınır. Üzerine tereyağı eklenen Lobyo Phala sıcak olarak servis yapılır.

   

Hinkali

 Buğday unundan hamur yoğrulur. Sinirleri ayıklanmış kavurma kuşbaşı doğranarak hazırlanır. Ortalama bir ceviz kadar hamur alınır. Açılır. İçerisine kavurma konarak kapatılır. Sulu köfte yapar gibi ve ısırılmadan bir defada ağza alınabilecek büyüklükte küreler halinde hazırlanır. Tuzlu suda haşlanarak dibi yağlı bir tepsiye konur. Pilekide kızartılır. Üzerine tereyağı eklenir, yoğurtla veya sade olarak yenir.
   

 Hasuta

 Yeteri kadar yağ eritilir. Büyük bölümü bir sahana alınır. Tavada kalan yağ üzerine su konarak kaynatılır. Ayrı bir kapta azıcık sulandırılan pekmeze mısır unu çalınarak kaynayan suya katılır. Muhallebi kıvamına gelinceye kadar pişirilir ve yağ konmuş sahana dökülerek sıcak sıcak yenir.

   

Papa

 Papanın iki çeşidi vardır. Bir tanesi mısır unu ile yapılır, diğeri buğday unu ile yapılır. İkisininde yapılışı aynıdır. Bir tencereye bir miktar su konulur. Kaynamaya başlayınca içerisine yavaş yavaş karıştırarak un ilave edilir. İyice karıştırılamayacak hale gelinceye kadar pişirilir. Tepsiye dökülerek sofraya konulur orta yerine kaşık yardımıyla yuvarlak bir çukur açılır. Tavada kızartılan tereyağı açılan çukura dökülür. Sofraya oturanlar bir kaşığın yarısı kadar papadan alır ortasındaki tereyağına bandırır sonra afiyetle yer. Ortaya isteğe göre pekmez de konabilir.
   

Karalahana

Genellikle kışın tercih edilmesine rağmen yıl boyunca yenebilen vazgeçilmez geleneksel bir yemektir. Karalâhana, iyice yıkanıp ıspanak büyüklüğünde kesilerek suda pişirilir. Suyu süzüldükten sonra içine mısır kırığı (ğerğili), taze mısır taneleri ve acı sivri biber konularak iyice pişirilir. Piştikten sonra tahta kaşık (lâperi) ile bir güzel dövülür, ezilir. Üzerine tavada eritilmiş tereyağı konarak servis yapılır. İçine mısır ekmeği doğranarak afiyetle yenir.

   

Porçi

     Malzemesi

      Karalâhana, köklü veya yapraklı olabilir. Ama köklü olan daha leziz olur. 2 kaşık tereyağı
      Mısır ekmeği, Tuz

Yapılışı:

1- Lahanalar suda haşlanır. Kaynama suyuna çok az tuz eklenir. Haşlanan lahanaların yeşil suyu süzülür.
2- Lahananın içine sıcak sıcak yağ konur. Mısır ekmeği ile yenilir.

   

Gürcü Mantısı

 Malzemesi:

1 kg. un, 1 kg. kıyma, 2 soğan, 1 demet maydanoz, 1 çay kaşığı kuru nane, 1 çay kaşığı pul biber, 1 çay kaşığı karabiber, 1 çay kaşığı tuz, 1 bardak su

 Yapılışı:

 Unu kulak memesi kıvamına gelinceye kadar yoğurun. Bir santim genişliğinde (yuvarlak) açın. Bir su bardağı yardımıyla yuvarlak biçimde kesin. Kesilen hamuru yufka inceliğinde açın. Kıyma, soğan ve baharatı karıştırın. Bu karışımdan, açtığınız hamurun içine bir yemek kaşığı koyun ve hamuru bohça şeklinde kapatın. Kaynayan suya atarak on dakika haşlayın.

   

Cevizli Tavuk

 

  Malzemesi:

 1 tane tavukgöğsü
4 bardak ezilmiş ceviz
1 baş sarımsak

Yapılışı :

1- Tavukgöğsü tencerede haşlanır. Haşlama suyu bir kenara ayrılır.
2- Haşlanan tavuk tencereden alınır ve didiklenerek parçalara ayrılır.
3- Ayrılan tavuk suyun içine, ezilmiş (veya robotta çekilmiş) ceviz ve yine ezilmiş olan sarımsa dökülür ve ikisi beraber iyice karıştırılır.
4- Son olarak da bu karışıma didiklenmiş olan tavuk parçaları dökülür hepsi birlikte yine karıştırılır. Artık tavuğumuz yenilmeye hazır hale gelmiştir.
5- Varsa mısır ekmeği yoksa buğday ekmeği ile servis yapılır.

   
   
   

Atasözleri-Andazebı

* Dilin Kemiği Yoktur
* Enas Dzvali Ar Akvso


* Dikensiz Gül Olmaz
* Vardi Ueklod Ar İknebao


* Sabreden Kazanır
* Vinc Moitmens,İs Moigebs


* İnsan İnsanın İlacıdır
* Adamiani Adamianis Camalia


* Yasak Meyve Lezzetlidir
* Aqrdzaluli Xili Gemrielia


* İşte Ayı İşte İzi
* Ager Datvi Da Ager Qvali


* Tencere Yuvarlandı Kapağını Buldu
* Agorda Kotani İpovna Sarkveli


* Yuvarlanan Taş Yosun Tutmaz
* Agorebuli Qva Xavss Ver Moikidebso


* İnsan Bir Adım Öne De Geçebilir Geride De Kalabilir
* Adamiani Erti Pexit Tsinac Tsava Da Ukanac Darcheba


* İnsanın Tekmesi Eşşeğinkine Benzemez
* Adamianis Panguri Viris Tsixlzeuaresia


* Kötü Söz Sahibinie Aittir
* Avi Sityva Mis Mtkmelsa


* On Kez Ölç Bir Kez Kes
* Atjer Gazome Da Ertxel Gascheri


* Yüz Hastalık Varsa İkiyüz Devası Vardır
* Atasi Chirio Da Oriatasi Tsamalio


* Rica İle İste,Sahipsen Ver
* Aige Ajas Hkvian,Moica-Konebasa


* Kötü Adamı Öv Ama Ondan Da Sakın
* Avi Kaci Ake Da Erideo


* Adın Çıkacağına Gözün Çıksın Daha İyi
* Avad Saxelis Davardnas Tvalis Davardna Amjobisa


* Çocuğa Söyle Arkasından Git
* Bavshvi Dasakme Da Ukan Gahyevi


* Çocuktan Al Haberi
* Bavshvis Pirit Simartles Gaigebo


* İhtiyar Çocuk Gibidir
* Beri Kaci Ymatsvilsa Hgavso


* Uzun Kıştan Sonra Mahsül Bol Olur
* Gagrdzelebuli Zamtars Kargi Mosavali Mosdevso
 

* Delinin Ne Dostluğu Ne De Düşmanlığını İste
* Giji Nurts Mtrad Ginda Nurts Megobrad


* Yol Uzun Da Olsa Sonu Vardır
* Grdzel Gzasac Bolo Akvso


* Yorgun At Arpa İstemez
* Dagalul Cxens Keri Ar Undao


* Çok Gülen Çok Ağlar
* Did Sicils Did Tirili Mosdevso


* Vaktinde Eken Vaktinde Biçer
* Droze Mtesveli Droze Moimkiso


* Kim Ki Birini Sever,Onun Güzeli Odur.
* Visac Vin Uyvars,İmis Lamazi İs Ariso


* Bazen Yerin Altındakiler Üstündekinden Hayırlıdır
* Zogi Mqvdari Cocxals Sjobiao


* Gözler Kalbin Aynasıdır
* Tvali Gulis Sarkea


* Ümit İlaçtır
* İmedi Tsamalia


* İnsanı Yolculukta Tanı
* Kaci Mgzavrobashi İcnoba
 

GÜRCÜCE DEYİMLER

Açıklama : Deyimlerin Türkçe karşılığını anlam kaymasına neden olmamak için Gürcüce’den Türkçe’ye olduğu gibi çevirdim. Örneğin Gürcüce’de “puti gamvadenye” deyimini “duman attırdım” diye çevirdim. Deyimin Türkçe karşılığı ise “duman attırmak” tır.

 

ხახა აფჩენილი იარება

Haha apçenili yareba

Ağzı açık geziyor

 

ჭლიკი ჭლილზე გედეიდვა

Cliki clikze gedeydva

Ayak ayak üstüne attı

უშთვენია

Uştvenya

Dağıtmış, kendi havasında, eskisi gibi değil.

წინ უკან ლაპარიკოპს

Tzin ukan laparikops

İleri geri konuşuyor

ყურები ჩამოვყარე

Kurebi çamovkare

Kulaklarımı indirdim

ცხენსავენ თავს აქანეფსთა არი

Tshensaven tavs akanepsta ari

At gibi başını sallayıp duruyor

ცხენსავენ თავ აქანეფს

Tshensaven tav akaneps

At gibi başını sallıyor

თვალები გახილეს

Tvalebi gahiles

Gözlerini açtılar

დაფჩინეს პირი

Dapçines piri (Apçines piri)

Açtılar ağızlarını

ბზე იყოს არ მიიანათებს

Bze ikos ar miyanatebs

Güneş olsa aydınlatmaz

ფუტი გამვადენიე

Puti gamvadenye

Duman attırdım

შუქრი მოღება არ იცის

Şukri moğeba ar itsis

Şükr etmeyi bilmiyor

წურბელასავენ მეგეპიწება

Tzurbelasaven megepitzeba

Sülük gibi yapışır

წურბელასავენ (კიბორჩხალასავენ) თუ მეგეპიწა ვერ მეისხნი

Tzurbelasaven (kiborçhalasaven) tu megepitza ver meyhsni

Sülük gibi (yengeç gibi) yapıştı mı çözemezsin

კორდი კალს გავს

Kordi kals gavs

Çayır çekirgesine benziyor

პირი პირ შემჭამა, ხელი ხელ შემჭამა

Piri pir şemcama, heli hel şemcama

Ağzıyla ağzımı yedi, elleriyle ellerimi yedi

ბუკზე არ მოგვეხხედა

Bukze ar mogvehheda

Yüzümüze bakmadı

კაჭა კუჭაი ლაპარიკოფს

Kaca kucay laparikops

İleri geri konuşuyor (anlamsız boş konuşmalar)

ახლა ინა დეიდევ ხელზე

Ahla ina deydev helze

Eline kına yak

ფხალის დენი არ მიყვარს

Phalisdeni ar mikvars

Pancar kadar sevmiyorum

თითები ილოკე

Titebi iloke

Parmaklarını yala

ხელი ილოკე (ხელები ილოკეთ)

Heli iloke (helebi iloket)

Elini yala (Ellerinizi yalayın)

სიბერეში მიწაში ჩამდვეს

Sibereşi mitzaşi çamdves

İhtiyarlıkta mezara koydular

სიცოცხლოში მეზარში ჩამდვენ

Sitsohloşi mezarşi çamdven

Yaşarken mezara koydular

სიბერეში თვალი გიგიჭრელდება

Sibereşi tvali gigicreldeba

Yaşlılıkta gözleri bulanır (Acı söz, başkasından eziyet görme sonucu kötü olmak)

ბერ ტურასავენ კივის

Ber turasaven kivis

Yaşlı çakal gibi inliyor

ცხვირში იკრას

Tshrvirşi ikras

Burnuna soksun

ალოს რათუნდა ორი ქალი, ერთისთინ ვტირი ჰიჩ არარი

Alos ratunda ori kali, ertistin vtiri hiç arari

Alos ne yapacak iki karıyı, biri için ağlıyorum (benim) hiç yok

პირიდან თაფლი დის

Piridan tapli dis

Ağzından bal akıyor

მაჭამენ მასმენ

Macamen masmen

Yedirip içirdiler

პირი მოძებნა

Piri modzebna

Ağız arama

ერთ მარჩილი ფარა არქონდა

Ert marçili para arkonda

Beş kuruş parası yoktu

კატამ ნიორი არგიჭამა

Katam niyori ar gicama

Kedi sarımsağını yemedi

კატაკ ნიორი არ იკატრა

Katam niyori ar ikatra

Kedi sarımsağı beğenmedi, kabullenmedi.

კაჭა კუჭაი ლაპარიკოპს

Kaca kucay laparikops

İleri geri konuşuyor

ამღაებელ თვალით შეხედნა

Amğabel tvalit şehedna

Alıcı göz ile bakmak

თვალი გზაში დარჩება

Tvali gzaşi darçeba

Gözü yolda kalır

ოქროს ჭოჭო (ხარ შენ)

Okros coco (har şen)

Altın güzeli (misin? Sen) (okros coco ari da imistin ar sakmops)

თენდებადა ვირდება

Tendebada virdeba

Sabah oldukça eşek oluyor, eşek olduğu anlaşılıyor. (Bu söz bir işin gerçeğinin sonradan anlaşılması anlamında kullanılmaktadır. Bu deyimin hikayesini ise Sündüs ŞAHİN şöyle anlattı; Çveneburebi seperi birluhşi ert kats sahlşi ğameşi musapiri gahtenilan. İşiği ar kopila. Kats amat tzin sacmeli dudgmiya. Esenis camen, ras camen is ar itsyan. Rom bzem detkoda amatma, es vir gavs co, tendebada virdeba vo tkves megrem. Gürcüler seferibirlikte bir eve misafir olmuşlar. Evde ışık yokmuş. Ev sahibi bunların önüne yemek getirmiş. Bunlar yemeye başlamışlar ama ne olduğu bilmiyorlar. Güneş çevreyi aydınlatmaya başlayınca bunlar yedikleri şeyin eşek eti olduğunu anlamışlar. Gün ışıdıkça eşek oluyor demişler.)

დედა გაცვეთილები

Deda gatsvetilebi

Anaları gebermişler, veya eskimişler.

ანტრატ დასარჩენელი

Antrat dasarçeneli

Anter kalasıca

პაწპაწობით მარიობამას დეიმაკა

Patzpatzobit maryobamas deymaka

Ufak iken iş becermek, boyundan büyük iş başarmak

მტივინი შიმიჭამეს

Tvini şimicames

Beynimi yediler

ყადანას გავს

Kadanas gavs

Kazığa benziyor (es katsi kadanay ratsha ari : bu adam kazık gibi bir şey)

ხაპერ უდუღებს

Haper uduğebs

Kafa kaynatıyor

იმიდუღა ხაპერი

İmiduğa haperi

Kafamı kaynattı

ლაგანძარი

Lagandzari

Üstü başından pislik akan …

სიცილმა ამტყტა

Sitsilma amtkta

Gülme krizine girdim

გულმა მომიტყდა

Gulma momitkda

Ümitsizliğe kapıldım

გულმა დემეწვა

Gulma demetzva

Kalbil kırıldı

ჩომოღლიზა თვალები

Çomoğliza tvalebi

Gözlerini indirdi

პირში ვუთხარ

Pirşi vuthar

Yüzüne söyledim

ხახაში ღველფი ჩაგაყარო

Hahaşi ğvelpi çagakaro

Ağzına kor ateş dökeyim

სისხლის ცრემლი იoირეს

Sishlis tsremli itires

Kanlı gözyaşı ile ağladılar

ენამ ჩიმივარდა (ენა ჩუვარდა მილლეთ)

Enam çimivarda (Ena çuvarda millet)

Dilim tutuldu (Halkın dili tutuldu)

დევწვი დევხრუკე სიმწარიზგან

Devtzvi devhruke simtzarizgan

Acıdan yanıp kavruldum

ენა ჩიგიშპეპოდა

Ena çigişpepoda

Dilin düşerdi (hayretten)

ენაიები დავაგდებიე

Enayebi davagdebye

Dillerini dışarı attırdım

კონწოლი დაკიდული გაქ

Kontzoli dakiduli gak ?

Sırtında yüklü beşik mi var

იმის ენა მიწაში გველ მოკლავს

İmis ena mitzaşi gvel moklavs

Onun dili topraktaki yılanı öldürür

წინ უკან ლაპარიკოპს

Tzin ukan laparikops

İleri geri konuşuyor

მოკლანა თუ მოკტენა

Moklana tu moktena

Ölürmüsün öldür müsün?

გულში დამდგარი მაქ

Gulşi damdgari mak

Kalbimde duruyor

თქუშასავენ ლამაზია

Tkuşasaven lamaziya

Patlak mısır gibi güzel

გაშრადა დარჩა

Gaşrada darça

Kuruyup kaldı (şaşkınlıktan)

ეს, წყალი თავდაღმა მივა ვო ამბობს, ის თავაღმა მივა ვო ამბობს

Es, tzkali tavdağma miva vo ambobs, is avağma miva vo ambobs

Bu aşağı akıyor diyor o yukarı akıyor diyor

ბლაყუნა ლაპარიკი

Blakuna lapariki

Aptalca konuşma

პრეწვენდა დღილიზვენ

Pretzvenda dğilizven

Yırtıp yırtıp konuşuyorlar (Abarta abarta)

გულში სისხლი ჩიკიარა

Gulşi sishli çimiyara

Kalbime kan damladı (aktı)

ჰადავრობა მოსუნედა მოი

Hadavroba mosuneda moy?

Nereyi koklayıpda geldin

ფეხ უწვეს

Peh utzevs

(Ayağına) Gaz veriyor

დაფჩინეს პირები

Dapçines piri-pirebi

Açtılar ağızlarını

იახა დევრეკე

Yaha devreke

Yakamı silkdim

პირი მოგაკრეფიონნა

Piri mogakrepyonna

Ağzını toplatacağım (Ağzının payını vereceğim)

დედა ბუჯგიიანი წესულან

Dedabucgiyani tzesulan

Çoluk çocuk gitmişler

სამთუვარემ მუვარა

Samtuvarem muvara

Hey heyleri geldi

ტიტვირებმა გადმუბრუნდა

Titvirebma gadmubrunda

Dudakları döndü (gününü görmek)

მისი ჭკვით მოსავლელი გახთა

Misi ckvit mosavleli gahta

Kendi aklıyla bakılacak oldu

დასკმეტილი ყურები

Daskmetili kurebi

Dimdik kulakları (canlı olmak)

ხუთი მარჩილი არ ამართა

Huti marçili ar amarta

Beş kuruş almadı

წამვეკიდეს ხაპერზე

Tzamvekides haperze

Başına üşüşdüler

სისხლის ცრემლი ჩიმვარდა

Sishlis tsremli çimivarda

Kanlı göz yaşı dökdüm

ყურ ჩამოგთლი

Kur çamogtli

Kulağını yontarım

ტყეში გაზარდნილი

Tgeşi gazardnili

Dağda büyütülmüş

თხუთმეთ რაცხას გეტყვიიან

Thutmet ratshas getkviyan

Onbeş şey söylerler (İşi büyütürler, ilave yaparlar)

ძველი იფრეწვის, ბერი იკნესვის

Dzveli ipretzvis, beri iknesvis

Eski sökülür, ihtiyar inler

ცხვირიდან (ცხვირი ბუკიდან) წაგაყრევიებენ

Tshviridan (tshviri bukidan) tzagakrevyeben

Ağzından burnundan getirirler

ცხვირზე ეს არ დეიდვადა არ ჭამა

Tshivirze es ar deydvada ar cama

Minnet etmemek

იმ ენით მიწაში გველ მოკლავს

İm enit mitzaşi gvel moklavs

O dil ile topraktaki yılanı öldürür

დიდობა ღმერთისთინა

Didoba Ğmertistina

Büyüklük Allah’a mahsustur

კტომა პარით არარი

Ktoma parit arari

Ölüm parayla değil

თმები წისქვილში არ გავათეთრე

Tmebi tziskvilşi ar gavatetre

Saçlarımı değirmende beyazlatmadım

თვალეფ ძვილ ახილებს

Tvalep dzivil ahileps

Gözlerini zor açıyor

თვალი გზაღი დარჩა

Tvali gzaşi darça

Gözleri yolda kaldı

ხელი გიმიწყო

Heli gimitzko

Elimi düzeltti (Elimden tuttu yardım etti)

ერთი ცრემლი არ გადმუგდეს

Erti tsremli ar gadmugdes

Onun için bir damla gözyaşı dökmediler

მოდი ღლიიაში გიმიშპი

Modi ğliyaşi gimişpi

Gel koltuğumun altından geç

გველსავენ ენა აქ (გველ ენიანი)

Gvelsaven ena ak (Gvel enyani)

Yılan gibi dili var. (yılan dilli)

ამ ენით კტარ გაცოცხლებს

Am enit ktar gatsotshlebs

Bu dil ile ölüyü diriltir

სეფა აქნევია

Sepa aknevya

Sefa sürdürdü

იმას არ შატევენ

İmas ar şateven

Ona bırakmazlar (yedirmezler)

სიმინდის ფუსქულები დაკიდული აქვან თავანში (იმფერ იერზე გელინი გახთა რომ სიმინდის ფუსქულები დაკიდული აქვან თავანში)

Simindis puskulebi dakiduli akvan tavanşi (imper yerze gelini gahta rom simindis puskulebi dakiduli akvan tavanşi)

Mısırın püskülleri evin tavanında asılı (Fakirler)

თვალში ნაცარ ჩაგაყრი

Tvalşi natsar çagakri

Gözüne kül dökerim

ქლათ ამოყრა მისი ნათქვამები

Klat amokra misi natkvamebi

Kendi söyşlediklerini hep (açıkladı) ortaya döktü.

ჩვენი ხელით ჩვენი თავი (თვალი) მომჯუჯგეთ

Çveni helit çveni tavi (tvali) momcucget

Kendi elimizle kendimizi körledik

ქვა მიწას ადუღეს

Kvas mitzas aduğebs

Taşı toprağı kaynatıyor

ძაფი შრალი არდამჩა

Dzapi şrali ar damça.

Kuru ipliğim kalmadı

ძრუგში ტყავი გადაძრა

Dzrugşi tkavi gadadzra

Sırtında derisi yüzüldü

ტყავ აძრობენ (ტყავი ძრება)

Tkav adzrobden (tkavi dzreba)

Derisini yüzüyorlardı

დუფრეწიან ერთმანები

Dupretzyan ertmanebi

Yırtmışlar birbirlerini

გამარიგეს შვაში

Gamariges şvaşi

Ortadan ikiye böldüler

ლეღვის ჩხირი მიიატყდა

Leğvis çhiri miyatkda

İncir çubuğu kırıldı

გულმა მოწყდა

Gulma motzkda

Kalbi soğudu, kırıldı

ცხენებმა მოვდენ

Tshenebma movden

Atlar geldi

ცამ გეიგონოს

Tsam geygonos

Gökyüzü duysun

ისვენოს ისვენოს იყვიროს

İsvenos isvenos ikviros

Dinlensin dinlenis bağırsın

ბუზები თავზე დაგაჟდება

Buzebi tavze dagajdeba

Sinekler başına oturur

იმისხვაი დაკარქვილი ყავ

İmishvay dakarkvili kav

O kadar büyük mu kaybolmuştun? (Çok mu zordaydın?)

ფეხებმა ხელებმა გიმიხმა

Pehebma helebma gimihma

Elim ayağım kurudu

ქიები როით დატყდებიან

Kyebi roy datkdebyan

Boynuzları kırılmaz ya!

წამეიკიდეს კუდები

Tzameykides kudebi

Kuyruklarını (yandaşlarını) peşlerine taktılar

შავ კვერცხ დადეფს

Şav kvertsh dadeps

Siyah yumurta bırakır (İmkansız iş anlamında)

სულადან გამორეკილი ვართ

Suladan gomerekili vart

Tamamen silkelenmiş haldeyiz (Hiç bir şeyi kalmamak)

გველი მიიეჩვენა

Gveli miyeçvena

Yılan olarak gözükdü

ვითვალ ყურიე

Vitval kurye

Kulak ve gözle aradım

მან გისეირებს უკნიდან

Man giseyrebs uknidan

Arkandan seyreder o (Seni oyuna getirir arkandan güler anlmında)

თავზე წამოკიდებული აქვან

Tavze tzamokidebuli akvan

Başlarına bela olmak

ფარები გადადის

Parebi gadadis

Her tarafından paralar akıyor

ხელის გაწყობა

Helis gatzkoba

İşini düzeltmek

შენ იტყვი შენ არგეიტან

Şen itkvi şen argeytan

Sen dersin (başkasını senin hakkında konuşmasını) kabul etmezsin

თხუნველასავენ გვიყურებენ

Thunvelasaven gvikureben

Tarla faresi gibi bakıyorlar

ცხვირით დება

Tshvirit de:ba

Burnuyla bağlandı

ჟამი ჩავყარ

Jami çavkar (çavakara)

İçine zehir dökeyim

პირში ვუთხარ

Pirşi vuthar

Ağzına söyledim

შეითანი ბევრი ყავან (ყავს)

Şeytani bevri kavan (kavs)

Çok şeytanı var

შემჭამეს დუნიალუხში, არ გამახარეს

Şemcames dunyaluhşi, ar gamahares

Yediler beni bu kadar varlığın içinde, güldürmediler

გიმისქთა თავი

Gimiskta tavi

Başım patladı

თავი გიმისივეს

Tavi gimisives

Başımı şişirdiler

დაგძელებული ბუკი აქ

Dagdzelebuli buki ak

Asık suratı var, (yüzünden düşen bin parça)

ხელში ხომ არმეგეკრობა

Helşi hom ar migekroba

Eline yapışmaz ya

ჩენგე მუგრიხეთ (ჩენგე მუგრიხონ)

Çenge mugrihet (çengi mugrihon)

Çeneseni yamultun

გულში გიმიიარა

Gulşi gimiyara

Kalbimden geçti (Hissetim)

წიგიჭირებს ყიიას

Tzigicirebs kiyaşi

Sıkar boğazını

იმისთინ მომადგა (თავში მომადგა)

İmistin momadga (tavşi momadga)

Onun için başıma dikildi (başıma dikildi)

ჰაკი ისე იძახდა

Haki ise idzahda

Hani (önceden) öyle diyordu

მილლეთმა ტაიიიბ ჩამვეკიდენ

Milletma Tayyip çamvekiden

Millet Tayyibe asılıyor (Taktılar kafayı)

ღმერთმა ცხვირზე ჩამომკიდა

Ğmertma tshvirze çamomkida

Allah burnuma taktı (Başıma bela etti)

შეშვევლი ჭრის კაია

Şeşvevli cris kaya

Yalnızlığa alışılsa da birden fazla olmak her zaman iyidir

ხორთლაღ დევემგვანე

Hortlah devemgvane

Hortlağa benzedim

კროხსავენ შინ არდაჟდეთ

Krohsaven şin ardajdet

Gülk gibi evde oturmayın

ქათმებსავენ გეიმწკივრეს

Katmebsaven geymtzkivres

Tavuklar gibi dizildiler

ტრაკი გამოტიალდა

Traki gamotyalda

Poposu döndü (Gününü gördü)

გამოწყვედილები

Gamotzkvedilebi

Kökleri kopmuşlar, soyları kesikler

გამოწყვედილი

Gamotzkvedili

Kökü kurumuş, kopmuş

თუ აჩუქვებ (ხელიდან) აგართმენ

Tu açukveb (helidan) agartmen

Eğer bağışlarsan (elinden) alırlar

ამათ უსისიებს (მე მისისიებს)

Amat usisyebs (me misisyebs)

Bunları öne sürüyor (Arkanızdayım diye de kandırıyor)

დაჟდესდა იყოს მის თათლაი

Dajdesda ikos mistatlay

Otursunda dursun kendi başına

სული გამოკრეფილი მაქ

Suli gamokrepili mak

Canım toplanmış halde

ესენი უნელი რაცხა არიან

Eseni uneli ratsha aryan

Bunlar şaşılacak bir haldeler

ბლიკვი სავენ

Blikvi saven

Yumruk gibi

ტვინში ჩუყვა

Tvinşi çukva

Beynine yerleşti, yer etti

მის თამეში არ კატრულობს

Mis tameşi ar katrulobs

Kendi aklınca (hesabınca) kabullenmiyor

ხორც ამოგიღებენ (ხორცი ამუღეთ)

Horts amogiğeben (hortsi amuğet)

Etini çıkarırlar

ძღენერზე ბუზ ვერ აყენებს

Dzğnerze buz ver akenebs

Pislikten sinek kaldıramaz

გაბტყელონა

Gabtkelona

(Yere) Yapıştıracaksın

თავ მოჭრილ ქათამსავენ ვტიალებ

Tav mocril katamsaven vtyaleb

Başı kesik tavuk gibi dönüyorum.

ჩემესიზმა (ჩეგესიზმება)

Çemesizma (Çegesizmeba)

(Rüyama) girdi (Rüyana girer) (Türkçe, rüyana girmek, iğrenç, kötü olan bir şeyi ifade etmek için kullanılır)

ყიიაში ავმივდა

Kiyaşi avmivda

Boğazıma çıktı, dayandı (Yetti canıma)

შეითნებმა შუჟდა

Şeytnebma şujda

Şeytanlar bindi (sırtına, üstüne)

ბუკში ვერ ჩაპურტნე

Bukşi ver çapurtne

Yüzüne tüküremedin mi?

ხახაში ჩეგეპურტნა

Hahaşi çegepurtna

Ağzına tükürseydin

ფუსფუსაი შიგიძრა (იმას ახლა ფუსფუსაი შუძრებოდა)

Puspusay şigidzra (İmas ahla puspusay şudzreboda)

Endişe girdi içine (Evhamlar seni ateşlendirdi anlamında)

ღკვით ლაპარიკობს

Ckivit laparikobs

Aklıyla mı konuşuyor (Yanlış bir şey söyleyen için kullanılır)

გიქრის

Gikris

Esiyor mu?

შვიდჯელ გამაღვიძა

Şvidcel gamağvidza

Yedi kez uyundırdı

რალობა წამოგვაცვეს

Raloba tzamogvatsves

Ne işler açtılar başımıza

გამძულდა დუნიალუღმა (გამძულდა დუნიამ)

Gamdzulda dunyaluğma (gamdzulda dunyam)

Dünyadan (varlıktan) nefret ettim, bıktım (nefret ettim dünyadan)

დღევანდელ დღესავენ მახსოვს

Devandel dğesvan mahsovs

Bugünkü gün gibi hatırlıyorum

გადაგადმო ნუ დარბი

Gadagadmo nu darbi

İleri geri ne koşuyorsun (Hal ve hareketlerin tutarlı değil)

ხეს წვერიდან გუდუხთები მემერე

Hes tzveridan guduhtebi memre

Ağacın ucundan atlarsın sonra

ცხენსავენ აფქვევს

Tshensaven apkvevs

At gibi öğütüyor (Hemen bitiriyor)

ტრაქში წველა არ აქვან

Trakşi tzvela ar akvan

Kıçlarında sağımları yok (Yani kenarda kıyıda maddi hiç bir şeyleri yok anlamında veya paraları ceplerinde durmaz, yok)

საკვირალი საქმე

Sakvirali sakme

Şaşılacak iş

ამოქოქვილები

Amokokvilebi

Kökü kurumuşlar

გული გიმისქთა

Guli gimiskta (ise şemeşina rom guli gimiskta)

Kalbim patladı

მოვდა აქავრობა მოსუნადა წევდა

Movda akavroba mosunada tzevda

Geldi burayı da kokladı gitti

ორთალუღი გამოჭამა (დედაბერის საქონელი ქლათ გამუჭამა მოსულა აქ ლაპარიკოპს)

Ortaluği gamocama (Dedaberis sakoneli klat gamucama ahla mosula ak laparikops)

Ortalığı yedi (Malı mülkü yiyip bitirmek, elinde bişey kalmamak)

დუნია ხნის კაციია

Dunya hnis katsiya

Uzun zamanın adamı (Gün görmüş anlamında)

ქვა მიწა ადუღა იტირა მეგრემ

Kva mitza aduğa itira megrem

Taşı toprağı kaynatıp ağlamış

იბღავლა ხარსავენ მეგრემ

İbğavla harsaven megrem

Boğa gibi böğürmüş (Acıdan insanın sesli olarak ağlaması)

მოვდა ჩვენთან იტირა

Movda çventan itira

Geldi bizim yanımazda ağladı (Dert yanmak anlamında kullanılıyor)

ვინცხას რაცხა დემართება, მუცელზე ხელიდა მეისვა, მეს დემემართება თუ არა ვო

Vintshas ratsha demarteba, mutselze helida meysva, mes dememartebu tu ara vo

Birinin başına bir iş geldimi, karnına elini süreceksin, benim başıma da gelirmi diye.

კატა არ მიცემება იმ სახლში

Kata ar mitsemeba im sahlşi (im per yerze gelini gahta rom kata bile ar mitsemeba im sahlşi)

Kedi bile verilmez o eve

რაცხაიები ჩამოთვალა გეიარა წევდა

Ratshayebi çamotvala geyara tzevda

Bir şeyler saydı-döktü geçti gitti

რომ დავბერდები, ესენი ,არ მომიწონებენ, ქურეღზე დამდებენ გარ გამაგდებენ

Rom davberdebi, eseni, ar momitzoneben, kureğze damdeben gar gamagdeben

Ki yaşlanırım, bunlar beni beğenmezler küreğe koyup dışarı atarlar.

ეს კაცმა შემჭამა

Es katsma şemcama

Bu adam beni yedi (Huyları beni yedi bitirdi anlamında)

დეგემსხრევიეს ფეხი

Degemshrevyes pehi

Kaydırsaydınız ayağını

ძალვან მენატრება სანქი (ძალვან მენატრება და მოვდა)

Dzalvan menatreba sanki (dzalvan menatreba da movda)

Çok özledim sanki (İstenmeyen bir kişi geldiğinde veya aradığında kullanılır)

სახლ ზეზე არ აწევს აჯაფ

Sahl zeze ar atzevs acap

Evi ayağa kaldırmaz mı acaba

აჯაფ სახლ თავ არ წამვაცვამს

Acap sahl tav ar tzamvatsvams

Acaba evi kafana geçirmez mi? (Olmayacak işler yapar)

ჯირში იოღურთი დაგციიო გეილოკვის

Cirşi yoğurti dagktsiyo geylokvis

Yere yoğurt döksen yalanır

წამუცმიია ორთალუღი

Tzamutsmiya ortaluği

Birbirine katmış ortalığı

კაპავს (ოსმანაი რაიჯება? კაპავს)

Kapavs (osmanay rayceba? Kapavs)

Biçiyor, dağıtıyor ortalığı

გაშლეპილი იარება

Gaşlepili yareba

Soyulmuş geziyor (üstü başı dağınık, pejmürde bir halde)

დავაფჩინე ბუკი სული ვერ ამევღე

Davapçine buki suli ver amevğe

Açtım ağzımı nefes alamadım

გმძულდა დუნიალუღმა

Gamdzulda dunyaluğma

Nefrettim dünya ve içindekilerden

ჩემი თავი მე მიკვირს

Çemi tavi me mikvirs

Kendi halime kendim şaşırıyorum

სულმა დიმიკავდა

Sulma dimikavda

Nefesim tutuldu

ნუღარ იგრეხვი ხასიასავენ

Nuğar igrehvi hasyasaven

Eğilip bükülme hasya gibi

ჩემზე მოსლამდი თენდება

Çemze moslamdi tendeba

Bana sıra gelen kadar sabah oluyor

ორ მუხლ ვილოცავ

Or muhl vilotsav

İki rekat (namaz) kılarım

ფაჩხაი ფაჩხაი რაცხა იყვენ

Paçhay paçhay ratsha ikven

Çalı gibi ince bir şeydiler

კოდარა სავენ

Kodara saven

Ağaç kakan gibi

გულზე ამუჟდა

Gulze amujda (am sitkvam kals gulze amujda, imdeni itira rom rav tkva)

Kalbinin üstüne oturdu

ერთმანეფ ჭამენ

Ertmanep camen

Birbirlerini yiyorlar